Wandelparadijs aan de zuidzijde van de Alpen Bad Kleinkirchheim

andelparadijs aan de zuidzijde van de Alpen Nassfeld/Pressegger See - Lesachtal - Weissensee

Wandelparadijs aan de zuidzijde van de Alpen Biosphärenpark Nockberge

Wandelparadijs aan de zuidzijde van de Alpen Nationalparkregion Hohe Tauern

Ausblick genießen nach dem Sensenmähen

Biosferenpark Nockberge

Het lied van de zeis

'Als de zeis voor je zingt, snijdt hij ook goed voor je'. Waarom dat zo is en waarom dit traditionele gereedschap absoluut niet bij het oud ijzer hoort, leer ik tijdens een cursus maaien met de zeis op de schilderachtige bergweiden van biosferenpark Nockberge.

Maaien met de zeis is voor mij synoniem met 'weer even kind zijn'. Waarom? Omdat ik opgegroeid ben op een prachtige bergboerderij in de Gurktaler Alpen. Daar mocht ik in de zomermaanden altijd kijken hoe mijn vader het geurige gras met vaardige, vloeiende bewegingen van de weiden maaide. Dat zag er echt heel gemakkelijk uit.

meer
error!
© Sabine Ertl / "Als hij zingt, gaat het goed"
Maar ik heb het toen nooit zelf geprobeerd. Dat was iets voor grote mannen, niet voor kleine meisjes. En daar komt nu, zo'n twintig jaar later, verandering in. Want ik heb me aangemeld voor de cursus maaien met de zeis bij zeisinstructeur Thomas Huber.

Hiervoor ga ik naar Eisentratten, waar ik hartelijk ontvangen word door Sandra Ott - ranger van het biosferenpark. Wie denkt dat het dan nog ver is naar biosferenpark Nockberge, vergist zich. "We zijn er al middenin", vertelt ze tijdens onze wandeling naar de Striedingerhof, waar de cursus plaatsvindt.
Sensenlehrer Thomas Huber
© Sabine Ertl / Zeisinstructeur Thomas Huber
Overal om ons heen is de hooioogst al in volle gang en er is warm, stabiel zomerweer voorspeld. Tractors ronken in de verte, op de steilere hellingen wordt ijverig geharkt en waar niet gemaaid wordt, grazen tevreden Alpenrunderen. In de verte stralen de bergtoppen van de Hohe Tauern, hier en daar worden een paar vriendelijke woorden gewisseld met de plaatselijke bewoners – het is goed om hier af en toe even stil te staan, rond te kijken en diep adem te halen. Op de Striedingerhof aangekomen, staat Thomas al op ons te wachten.
Voor het mes erin gaat, maken we eerst een kort uitstapje in de geschiedenis. Al in de 15e eeuw werd er met de zeis gewerkt. De voorganger van de zeis was de handsikkel, waarmee vroeger het rijpe graan afgesneden werd. Er werden op veel plaatsen zeisen gemaakt, maar het ambacht verdween vanaf de jaren 50 uit veel dalen en tegenwoordig zijn er in de Alpen nog maar een handvol producenten. Moderne motormaaiers hebben het cultuurgoed ingehaald. Een ontwikkeling waarover Thomas met een glimlach zegt: "Wie de techniek van het maaien met de zeis perfect beheerst, is echt niet minder snel dan een motormaaier. Bovendien maakt maaien met de zeis vrijwel geen geluid, stinkt het niet naar benzine, neem je tijdens het maaien de natuur om je heen waar en is het een ideale training voor de rugspieren". Een-nul voor de zeis, zullen we maar zeggen.
 

Een zeis is niet meteen een zeis

Om de weide straks 'gladjes' te kunnen maaien, wordt het gereedschap precies op onze lichaamslengte ingesteld. En we krijgen het plaatselijke zeis-jargon ook meteen te horen: “De steel heet 'Wurf', de handgrepen worden 'Vorder- en Hinterschieber' genoemd. Er zijn zeisen met verschillende lengtes en diktes, afhankelijk van het gebruik en het toepassingsgebied", legt Thomas uit. Een wetsteen om te slijpen moet ook mee en dan worden we al op de weide losgelaten.
Die Scheid wird geprüft
© Sabine Ertl / Een keurende blik: met soepele bewegingen van de zeis, gaat het goed
error!
© Sabine Ertl / Zelf proberen: na wat mislukte pogingen lukt het

"Als hij zingt, doe je het goed"

Met gefronst voorhoofd staan we even later in het kniehoge gras. Thomas doet voor hoe het moet: "Laat de zeis van rechts naar links in een halve cirkel over de weide glijden, ga door je knieën en laat je lichaam mooi meedraaien". Wat er bij hem gemakkelijk uitziet, leidt er bij mij toe dat de zeis met een zwaai in het gras vast komt te zitten. "Let op de juiste hoogte, en niet met je bovenlichaam naar voren vallen", corrigeert Thomas me, en hij laat het nog eens zien. Na een paar mislukte pogingen gaat het beter. Een slokje van het lekkere Måhda-drankje, dat boerin Elisabeth van de Striedingerhof meegegeven heeft, motiveert wel. Thomas zegt:
"Als de zeis door het gras zingt, doe je het goed!"
Rhythmisches Hämmern zeigt von Routine
© Sabine Ertl / Het ritmische gehamer getuigt van routine
We zijn nog lang niet in de buurt van een zingende zeis en een fatsoenlijk gemaaide weide, maar zodra ik probeer gevoel te krijgen voor het gereedschap, gaat het opeens goed. Moeiteloos zingt de zeis door het gras. Wow! Maar na een paar zwaaien is het succesverhaal alweer afgelopen, want ik heb te weinig spierkracht. Thomas grinnikt: "Vergeet niet te wetten, de zeis moet iedere paar minuten met de wetsteen geslepen worden, anders raakt hij zijn scherpte kwijt". Dat wil natuurlijk niemand, dus meteen wordt de met water nat gemaakte wetsteen uit zijn koker gehaald.
Terwijl iedereen zijn eigen ritme in het maaien, wetten en doorademen vindt, begin ik te begrijpen wat Thomas daarstraks bedoelde. De vogels kwetteren om ons heen, zoemende bijen vliegen in het rond, de wind ruist door de omringende bossen, ik hoor, ruik en zie de natuur met andere, respectvollere ogen dan met een motormaaier in mijn handen. Maar wat snelheid betreft, kan mijn tempo nog wel wat ontwikkeling gebruiken. Daarom stoppen we vroeg in de middag met het werk op de weide en wandelen we vrolijk terug naar de boerderij, waar we ingewijd worden in de schone kunst van het haren.
error!
© Sabine Ertl / Door te haren wordt de zeis weer scherp

De kunst van het haren

"Door te haren wordt de zeis weer scherp gemaakt. De eerste twee tot drie centimeter van de zogenaamde haar worden naar buiten geklopt“, legt Thomas uit, en hij doet het voor. Doelbewust begint hij te kloppen, er weerklinkt een ritmisch gehamer. Met een haarhamer en een haarspit (aambeeld) mogen wij even later ook ons geluk beproeven. Duidelijk: haren moet je leren, je moet er routine in krijgen. Maar het is de moeite waard, weet Thomas: "Wie alles goed doet en goed voor zijn gereedschap zorgt, kan wel 20 jaar plezier hebben van een zeis". Een overtuigend argument.
Elisabeth roept ons kordaat terug uit onze overpeinzingen. "Jullie maaiersmaaltijd staat klaar", wenkt ze. Zelfgemaakt spek, heerlijke kruidenboter, verse kaas van de buurvrouw, lekker boerenbrood, radijsjes uit de tuin – fantastisch. En na al dat werk kunnen we er ook onbekommerd van genieten.


Foto's en tekst: Sabine Ertl / 20.06.2018

Dat zou ook u kunnen interesseren

Geneeskrachtige baden in marmottenland

In de voetsporen van de mijnwerkers

next page